Winkelwagen

Georg Böhm


Het complete orgeloeuvre op CD 

GEORG BÖHM (1661 - 1733)
ln 2O11 is herdacht dat Georg Böhm (166I-1733) driehondervijftig jaar geleden werd geboren. 

Tot op heden zijn er nauwelijks integrale cd-opnamen van het orgeloeuvre van Böhm. Organisten spelen doorgaans slechts een klein deel van de werken. Van Böhms orgelmuziek is tot op heden geen enkele autograaf bekend; veel van zijn muziek is overgeleverd in een klavecimbelachtige notatie van kopiïsten.



Böhm had als ideaal een groot orgel. Vanaf zijn aantreden als organist van de Johanniskirche te Lüneburg in 1698 heeft hij aanhoudend geprobeerd het van oorsprong Nederlandse orgel van Hendrick Niehoff geheel in Hamburgse stijl te laten ombouwen. Dat lukte in 1712.
Er is weinig bekend over de persoon Böhm. lnformatie over veel facetten van zijn oeuvre moet via allerlei externe bronnen verkregen worden. ln het kader van de opname van het orgeloeuvre heeft Stef Tuinstra geprobeerd antwoorden te vinden op de vele vragen die over Böhm en zijn muziek gesteld kunnen worden.

De componist leefde en werkte in een overgangsperiode: ook de klassieke zeventiende-eeuwse Noord-Duitse en Thüringse orgel- en kerkmuziek kwam in de eerste kwart van de achttiende eeuw onder invloed te liggen van de galante muziek, die met name werd gevormd door de introductie van de ltaliaanse en Franse operastijl. Deze ontwikkeling treffen we ook aan bij Böhm en daardoor zijn de toegepaste vormen in zijn vrije werken veel compacter dan die bij zijn illustere oudere collega's Buxtehude en Reincken. Relatief nieuw was ook de introductie in Noord-Duitsland van de koraalpartita naar Pachelbels voorbeeld en van de koraalcyclus, die tezamen een soort (orgel-)cantate met verschillende affect-verklankingen vormen. 
Voeg daarbij de samensmelting van de Duits-ltaliaanse en Franse uitvoeringspraktijk en men ziet een geheel nieuwe stijl ontstaan. Deze stijl werd door Händel, Telemann en Bach tot grote hoogte gebracht en dat is wellicht de reden waarom Georg Böhm als pionier relatief onbekend is gestorven.


Op de cd-opname heeft Stef Tuinstra een nog weinig in de praktijk gebracht facet van barokke uit-voeringspraktijk gerealiseerd, namelijk het toevoegen van improvisatorische elementen in bestaande composities, zoals basso continuo of andere akkoordtonen ter opvulling. 
Hierdoor sluit Böhms orgelmuziek op natuurlijke wijze aan bij diens cantatecomposities.
Sinds Praetorius (1619) bestond het ideaal om bij het orgelspelen een compleet orkest en te koor te imiteren, iets dat volgens Johann Mattheson in 1739 helaas nog weinig navolging vond omdat het ideaal moeilijk te verwezenlijken was.

Het grootste deel van het orgeloeuvre voert Stef Tuinstra uit het op het door Jürgen Ahrend rond 1990 gerestaureerde en gereconstrueerde vierklaviers Schnitger-orgel in de Hamburgse St.-Jacobikirche.
Ten tijde van de bouw van dit instrument was Böhm zes jaar lang gemeentelid van deze kerk.
Een paar orgelwerken zijn twee keer opgenomen: behalve op het Hamburgse orgel worden ze ook gespeeld op het Hinsz-orgel (I731) van Zandeweer.




Lees hier alles over de geschiedenis van beide instrumenten: Kronieken & disposities

Een aantal composities dat niet eenduidig voor uitvoering op een bepaald klavierinstrument bedoeld is, wordt tevens op klavecimbel uitgevoerd. 
Stef Tuinstra speelt deze werken op een klavecimbel van Christian Zell uit 1728, dat eigendom is van het Museum für Kunst und Gewerbe te Hamburg.


De 3 CD-album – inclusief een uitvoerig cd-boek – is 15 december 2011 verschenen en kost
€ 33,95 excl. verzendkosten. Klik daarvoor in de webshop linksboven op Orgel CD's.

Reacties en recensies

Luister 2012/13

Orgelnieuws

resmusica.com